هدف: امروزه کسب و کارها برای حفظ و افزایش مزیت رقابتی خود نیازمند بهره گیری از فناوری های نوین و دیجیتال سازی در فرآیندهای مختلف هستند. افزایش عملکرد نوآورانه دیجیتال، به عنوان یکی از مهم ترین عوامل موفقیت سازمان ها، نه تنها بهره وری و کارایی را افزایش می دهد بلکه به توانایی آن ها در واکنش به تغییرات محیطی نیز کمک می کند. این امر به ویژه در شرایطی که تغییرات تکنولوژیکی و تحولات بازار به سرعت رخ می دهد، ضرورت می یابد. همچنین، هم راستا شدن با تحولات دیجیتالی و داشتن آمادگی لازم برای مواجهه با این تغییرات، از جمله دغدغه های مهم مدیران کسب و کارهاست. برای دستیابی به نوآوری دیجیتال موفق، لازم است که کسب و کارها نه تنها بر فناوری ها و زیرساخت های دیجیتالی تمرکز کنند، بلکه عواملی چون مهارت ها و شایستگی های دیجیتال نیروی انسانی را نیز در نظر بگیرند. به این دلیل که نیروی انسانی ماهر و دارای توانمندی های دیجیتال، می تواند به شکلی مؤثر از فناوری های نوین بهره برداری کرده و نوآوری های دیجیتال را در بستر سازمانی به اجرا درآورد. در این راستا، تحقیق حاضر به دنبال بررسی تأثیر آمادگی دیجیتال کسب و کارها بر عملکرد نوآوری دیجیتال است. همچنین، این پژوهش نقش تعدیل گر شایستگی دیجیتال کارکنان را در این رابطه مورد توجه قرار می دهد؛ به عبارت دیگر، ما بر این باوریم که آمادگی دیجیتال به تنهایی نمی تواند عملکرد نوآوری دیجیتال را بهبود بخشد و مهارت ها و شایستگی های نیروی انسانی به عنوان یک متغیر تعدیل گر، می تواند نقشی تعیین کننده در موفقیت این فرآیند داشته باشد.
روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی است و به دنبال ارائه راهکارهایی برای بهبود عملکرد نوآوری دیجیتال در سازمان ها، به ویژه در حوزه شرکت های بیمه ای می باشد. در این راستا، این مطالعه بر اساس ماهیت پژوهش به عنوان یک پژوهش کمی تعریف می شود. پژوهش های کمی معمولاً به منظور اندازه گیری روابط بین متغیرها و تحلیل داده های عددی انجام می شوند، که در این مطالعه نیز به منظور سنجش رابطه بین آمادگی دیجیتال و عملکرد نوآوری دیجیتال از همین روش استفاده شده است. این تحقیق برحسب نحوه گردآوری داده ها، از نوع پژوهش های توصیفی-همبستگی است. در پژوهش های همبستگی، هدف اصلی بررسی روابط بین متغیرها و تعیین شدت و جهت آن هاست. در این مطالعه، به بررسی رابطه بین آمادگی دیجیتال و عملکرد نوآوری دیجیتال پرداخته شده و نقش تعدیل گر شایستگی دیجیتال کارکنان نیز مورد توجه قرار گرفته است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه کارکنان شرکت بیمه تجارت نو می باشد. این شرکت تحت مالکیت بانک تجارت، پست بانک ایران و چند سهامدار دیگر است و از جمله شرکت های بیمه ای مطرح در ایران به شمار می آید. تعداد کل کارکنان این شرکت 497 نفر است که به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده اند. برای انتخاب نمونه آماری، از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده و تعداد 100 نفر از میان کارکنان به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. این روش نمونه گیری به منظور ایجاد امکان تعمیم پذیری نتایج و کاهش سوگیری ها به کار گرفته شده است. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه آنلاین بوده که به منظور سهولت در دسترسی و افزایش سرعت جمع آوری اطلاعات بین کارکنان توزیع شده است. پرسشنامه مذکور شامل سوالاتی جهت سنجش آمادگی دیجیتال، شایستگی دیجیتال کارکنان و عملکرد نوآوری دیجیتال بوده است. پس
از جمع آوری داده ها، تحلیل داده ها با استفاده از دو نرم افزار قدرتمند آماری، یعنی Smart PLS 4 و SPSS انجام گرفت. نرم افزار Smart PLS برای مدل سازی معادلات ساختاری به کار رفت، که به پژوهشگران امکان بررسی روابط پیچیده بین متغیرهای پنهان و مشاهده شده را می دهد. از نرم افزار SPSS نیز برای انجام تحلیل های توصیفی و تحلیل همبستگی بهره گرفته شد.
یافته ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها نشان دهنده تایید فرضیه های اصلی و فرعی پژوهش است. ابتدا، فرضیه اصلی تحقیق که به بررسی تأثیر ابعاد آمادگی دیجیتال بر عملکرد نوآوری دیجیتال با نقش تعدیل گر شایستگی دیجیتال کارکنان می پرداخت، به صورت معناداری تایید شد. این یافته حاکی از آن است که آمادگی دیجیتال سازمان ها به تنهایی نمی تواند به بهبود عملکرد نوآوری دیجیتال منجر شود، بلکه مهارت ها و شایستگی های دیجیتال کارکنان نقش تعدیل گر کلیدی در این رابطه ایفا می کنند؛ به عبارت دیگر، سازمان هایی که کارکنانی با مهارت های دیجیتال بالا دارند، از آمادگی دیجیتال خود به شکل مؤثرتری بهره می برند و عملکرد نوآورانه بهتری دارند. علاوه بر تایید فرضیه اصلی، نتایج تحلیل های آماری حاکی از تایید فرضیه های فرعی تحقیق نیز می باشد. این فرضیه ها به بررسی تأثیر متغیرهای مختلف آمادگی دیجیتال بر عملکرد نوآوری دیجیتال پرداخته اند. یافته ها نشان داد که همه ابعاد آمادگی دیجیتال از جمله: 1. ساختار سازمانی: به عنوان چارچوبی که تصمیم گیری و توزیع منابع را در سازمان تسهیل می کند، تأثیر معناداری بر عملکرد نوآوری دیجیتال دارد. ساختارهای منعطف تر و پویا، زمینه را برای نوآوری بیشتر فراهم می کنند. 2. فرهنگ سازمانی: فرهنگ سازمانی که پذیرای تغییر و نوآوری است، تأثیر چشمگیری بر موفقیت نوآوری های دیجیتال در سازمان دارد. فرهنگ سازمانی نوآورانه به پذیرش سریع تر فناوری های جدید و ایجاد محیطی برای خلاقیت کارکنان کمک می کند. 3. نیروی انسانی: مهارت ها و توانمندی های کارکنان نقش تعیین کننده ای در موفقیت نوآوری های دیجیتال ایفا می کنند. نیروی انسانی متخصص و دارای شایستگی های دیجیتال، قادر به اجرای موفقیت آمیز ابتکارات نوآورانه است. 4. استراتژی دیجیتال: استراتژی های دیجیتال سازمان که به طور واضح و دقیق تعریف شده باشند، به هدایت و پیشبرد نوآوری های دیجیتال کمک می کنند و تأثیر قابل توجهی بر عملکرد نوآوری دیجیتال دارند. 5. فناوری های دیجیتال: دسترسی به فناوری های نوین دیجیتال و استفاده از آن ها، یکی از عوامل مهم در افزایش عملکرد نوآوری دیجیتال است. سازمان هایی که فناوری های پیشرفته تری در اختیار دارند، قادر به ارائه محصولات و خدمات نوآورانه تر خواهند بود. 6. بازار: شرایط و فرصت های بازار نیز نقش مهمی در تعیین جهت و شدت نوآوری های دیجیتال دارند. بازارهای رقابتی و تقاضا برای نوآوری های دیجیتال، سازمان ها را به سمت بهبود عملکرد نوآوری سوق می دهند. تمامی این متغیرها به طور معناداری بر عملکرد نوآوری دیجیتال تأثیرگذار بوده و یافته های تحقیق نشان می دهند که آمادگی دیجیتال جامع و همه جانبه، همراه با شایستگی های دیجیتال کارکنان، می تواند به بهبود قابل توجه عملکرد نوآوری در سازمان ها منجر شود.
نتیجه: با افزایش آمادگی دیجیتال کارکنان، عملکرد نوآوری دیجیتال نیز بهبود می یابد و این ارتباط توسط شایستگی دیجیتال کارکنان تعدیل می شود. این نتایج می توانند به سازمان ها کمک کنند تا با توجه به توسعه شایستگی دیجیتال کارکنان، زیرساخت ها و محیطی را فراهم کنند که نوآوری دیجیتال در سازمان شان ترویج یابد. با افزایش شایستگی دیجیتال کارکنان، توانایی آنها در انعطاف پذیری و ایجاد راهکارهای نوآورانه در مواجهه با چالش ها نیز افزایش می یابد. این توانایی به عنوان یک تعهد به توسعه فردی و سازمانی مطرح می شود و افراد می توانند با بهره مندی از ابزارها و فناوری های دیجیتال، بهبودهای نوآورانه را در فرآیندها و محصولات سازمان ایجاد کنند. درنتیجه، سازمان ها می توانند با ترکیب مناسب ابعاد آمادگی دیجیتال و توسعه شایستگی دیجیتال، بهبود قابل ملاحظه ای در عملکرد نوآوری دیجیتال خود حاصل کنند. همچنین، توجه به ایجاد محیط کاری اشتیاق آور و تشویق به فعالیت های نوآورانه می تواند اثربخش باشد تا کارکنان به صورت خودبه خود به ارتقاء مهارت ها و توانمندی های دیجیتالی خود بپردازند. در کل، این نتایج نشان می دهند که ارتقاء دیجیتالی فردی و سازمانی باعث افزایش نوآوری دیجیتال می شود و تعهد به شایستگی دیجیتال، به عنوان یکی از عوامل کلیدی در این فرآیند، می تواند به بهبود عملکرد سازمانی کمک کند.